Sprawiedliwi

To ksiazka podwojnie potrzebna: mowi slowami prostymi, czasem nawet jezykiem dzieci – lecz czujemy, ze te slowa nieporadne dotykaja spraw najwazniejszych, mowia o heroizmie jakiego wymaga bycie czlowiekiem. Bohaterom ksiazki wciaz grozi powrot do zwierzecosci, latwiejszy niz sie wydaje, aprobowany przez wiekszosc ludzkiego stada. Ich rozterki i pozniejsze decyzje dorzucaja wazne argumenty do dyskusji o ludzkiej wolnosci, o wartosciach ludzkiego zycia wazniejszych niz samo zycie. Opowiesci Scibor Marchockiej sa porazajace a jednoczesnie optymistyczne, pokazuja, ze dobro bylo mozliwe, choc cena byla czasem straszna. Presja pchajacych w strone zbrodni i zla osob najblizszych – sasiadow, czlonkow rodziny – nie byla latwa do przezwyciezenia. Pokazuje to przejmujaco opowiesc zatytulowana prosto: Rozalka – Kolonia Szeroka 1943) – a po niej prawie wszystkie nastepne. (…)
Jedno z najbardziej przejmujacych opowiadan chwilami razi doslownoscia, chwilami wywoluje podziw dla, juz nie talentu, dla odwagi autorki, ktora bez poltonow maluje ociekajacy krwia portret zla ( Antoni – Ostrowki 1943). (…) Znaczenia symbolu nabiera scena konczaca opowiesc Staszek – Kupowalce 1943. Do rangi tragicznego bohatera wyrasta wiejski Iwan, ktoremu nie udalo sie ocalic czlowieka, nie mogl tez, rzecz jasna znalezc ksiedza – chowa zmarlego pod sosna i na korze wycina krzyz.
Scibor Marchocka wciaz szuka 10 sprawiedliwych; mimowolnie odtwarza biblijny dramat o Sodomie, w ktorej aniolowie szukaja najpierw piecdziesieciu a potem chociaz dziesieciu – by ocalic miasto. (Ks. Rodz. r.18). Ostatecznie ratuja tylko Lota z rodzina, jego zona zostaje ukarana, za grzech niewielki jakim jest kobieca ciekawosc. Autorka znajduje swoich i naszych Dziesieciu, pamietajac o wolynskim ludobojstwie – warto by ocalic ich w naszej pamieci.
Odautorska czesc zatytulowana „Droga do prawdy”. jest waznym dopelnieniem opowiesci. Opowiada o trudnosciach w zbieraniu materialow do ksiazki, o niecheci historykow, do ktorych sie autorka zwracala i o pomocy duchownych, takze ukrainskich. Wiekszosc oficjalnych historykow III RP (badzmy dokladni: odziedziczonych po PRL, uczelnie nie przeprowadzily lustracji) unika tematu nie wiedzac, czy jest politycznie poprawny. Tym bardziej naleza sie slowa podziekowania takim ludziom jak Krzysztof Szwagrzyk, Leon Popek czy Krzysztof Gilewicz. (…)
Bohdan Urbankowski

Книги для детей